شامل حال من شود - آن است كه همهء اين مطالب را در رساله‌اى كه وعده كرده‌ام ، الذيل ، ذكر كنم . به توفيق و عنايت الهى . . . » عبارت مشابهى نيز در مبحث اصلاحات قمر در اين كتاب ديده مىشود . بنابراين ، كشف رسالهء چلبى ، الذيل ، نويد به دست آمدن نتايج مثبتى دربارهء كار خود او روى اين موضوع مىدهد ، هم چنان‌كه نسبت به اسلاف و معاصران او چنين خواهد بود . 3 ) در همان قرن در شيراز ، عالمى جامع ، ظهور كرد كه آثار او از نظر موضوع ما بسيار جالب توجه است . اين دانشمند نسبتا ناشناخته ، غياث الدّين منصور محمد حسينى دشتكى شيرازى است ( متوفّى 949 / 1542 ) . در مجموعه‌اى از متون كه در طوپ‌قاپىسرا ( استانبول ) نگهدارى مىشود ، او كوشيده است مسايل علمى و مباحث عقايدى را با عنوان « كلام » گردآورد . در اين مجموعه ، مؤلف رسالهء كوچكى را با عنوان السفير فى علم الهيئة قرار داده است . اين رساله در جاى خود يك مقدمهء ابتدايى براى اخترشناسى بطلميوسى بشمار مىآيد . امّا در طول بحث از اين اخترشناسى ، غياث الدّين دشتكى ، به مناسبت‌هايى خطاهاى اين اخترشناسى را شرح مىدهد ، كه به موجب آن ما را به آثار ديگر خودش ، كه ارتباط آشكارترى با موضوع بحث ما دارد ، رهنمون ، مىشود . براى مثال ، هنگامى كه از حركت افلاك قمر بحث مىكند ، او مىگويد : « اين امر كه حركت بر گرد مركز عالم حركت يكنواخت است ، به‌جاى حركت يكنواخت بر گرد خودش [ منظور او حركت دورانى فلك حامل است ] ؛ يكى از اشكالات اين نظام مىباشد ، پيشينيان دراين‌باره چيزى نگفته‌اند . حلّ اين اشكال با بهره‌گيرى از ديدگاه‌هاى محقق طوسى از راه به كارگيرى « الاصل الكبير » انجام مىپذيرد [ نويسنده در اينجا به كرات بزرگ و كوچك « جفت طوسى » ارجاع داده است ] و از ديدگاه مؤلّف كتاب التّحفة ( قطب الدّين شيرازى )